پس از اینکه قرآن به عنوان کتاب آسمانی مسلمانان نازل شد، افراد زیادی از زمان گذشته تا به امروز در زمینه آموزش تلاوت مجلسی قرآن فعالیت دارند. هر فردی با توجه به میزان تسلطی که به قرائت قرآن دارد میتواند یکی از میکروفنهای باسیم یا بیسیم را تهیه کرده و قرائت قرآن را به بهترین نحو تمرین کند.
بهترین قاریان جهان نیز به همین طریق به خواندن قرآن مسلط شدهاند و صدای گوشنواز آنها از مساجد و… به گوش میرسد. در این مطلب، درباره تلاوت مجلسی قرآن و انواع روشهای خواندن قرآن نکاتی که باید بدانید را ارائه کردهایم. با توجه به این نکات، میتوانید همین امروز یادگیری تلاوت قرآن را شروع کنید.
1) تلاوت مجلسی قرآن
تحقیق در لغت به معنی مبالغه در انجام چیزی بدون کم و کاستی است. تلاوت قرآن به شیوه تحقیق در واقع عبارت است از خواندن قرآن با حداکثر آرامش که همان شیوهای است که به قرائت قرآن مشهور است. یعنی قاری یک جزء قرآن را در حدود ۹۰ دقیقه یا تا یک ساعت و نیم قرائت میکند.
چون در این حالت سرعت تلاوت پایین است، اجرای نغمات و لحنهای متنوع نیز زیاد است. به همین دلیل است که فرصت بیشتری برای تدبر در آیهها و انتقال مفاهیم قرآنی وجود خواهد داشت. رعایت ترتیل در شیوه تحقیق بیشتر است. بنابراین، آموزش تلاوت قرآن با صوت نیز این سبک بیشتر مورد توجه قرار میگیرد؛ زیرا برای افراد مبتدی جذابتر است و مستمع مستمر و کسانی که قرآن را میشنوند با دقت بیشتری به آن توجه میکند.
در تلاوت تحقیق مجلسی، قواعد تجویدی یکسان رعایت میشود و آیات تکرار نخواهد شد. این نوع تحقیق در حضور مردم و با رعایت با تشویق و تایید آنها انجام میشود. در تحقیق ترتیب ترتیبی مجلسی قاریان قرآن به ترتیب از اول تا آخر قرآن را در زمان آیات مشخص از پیش تعیین شده و در حضور شنوندگان تلاوت میکند.
در این روش حتماً باید قطعه تعیین شده به صورت کامل و بدون کم و کاست اجرا شود. این نوع تلاوت قرآن سالها است قبل از اذان صبح در کشورهای مصر و کشورهای عربی توسط قاریان برجسته اجرا میشود.
2) تلاوت تدویر
در تلاوت تدبیر سرعت خواند، بین تلاوت تحدیر و و تحقیق است. به همین دلیل کلمه تدبیر که در لغت به معنای گرد است برای آن در نظر گرفته شده. این روش تلاوت نه به اندازه تلاوت تحدیر سریع است و نه به اندازه تلاوت تحقیق کُند و زمان تلاوت تدبیر حدود یک ساعت خواهد بود.
3) تلاوت تحدیر
سبک تلاوت تحدیر قرآن مانند سرعت گرفتن در سراشیبی پایین آمدن است. در نتیجه، این روش تلاوت مستلزم توانایی و دقت بالایی در انجام قواعد درک و انتقال مفاهیم قرآنی و خواندن قرآن با سرعت بالا خواهد بود. در این حالت، حدود ۳۰ دقیقه یا نیم ساعت طول میکشد تا قاری بتواند قرآن را با رعایت اصول ترتیل بخواند. کسانی که در روخوانی قرآن تسلط بالایی دارند این سبک را انتخاب میکنند.
سبک تحدید یک شیوه برای حرفهای شدن در تلاوت ختم قرآن نیز محسوب میشود؛ زیرا در این روش، فاصله بین نگاه، فرمان مغز و تکلم کم شده و قاری قرآن با ریاضت عملی به این روش مسلطتر خواهد بود.
4) تلاوت تطریب
تلاوت تطریب روشی است که قاری در رعایت لحن و نغمهها اجباری ندارد و میتواند آیات نغمهها را تکرار کند. برخی از قاریان در اجرای این شیوه ایراداتی مانند کشش حرکات را دارند که برای ایجاد شور و هیجان در حرکات را به میزان متفاوتی میکشند، تا تلاوت قرآن جذابتر باشد. به عنوان مثال کلمه الضالِّین در هر بار تلاوت تطریب به نحو متفاوتی ادا میشود. حتماً در این سبک باید قاری حدود را رعایت کند تا صدمهای به سبک تلاوت وارد نشود.
نکات مهم در آموزش قرائت قرآن
کسانی که قصد دارند تلاوت مجلسی آموزش تلاوت مجلسی قرآن را شروع کنند، باید نکات مهمی که در این زمینه وجود دارد را نیز بشناسند. در ادامه برخی از این موارد را جهت رسم آگاهی بیشتر در این زمینه ارائه کردهایم.
مکان تلاوت
اولین موضوعی که در آموزش تلاوت قرآن با صوت نقش دارد میتوان به انتخاب محل تلاوت اشاره کرد. از ویژگیهای تلاوتهای مجلسی مناسب قرآن توسط قاریان برتر میتوان به کیفیت و نوع مکان انتخابی آنها اشاره کرد.در صورتی که فرد آموزش قرائت قرآن با صوت را در حرمهای اهلبیت، مساجد و حسینیهها و تکایا تجربه کند میتواند آموزش قرائت قرآن کریم را به بهترین نحو کامل کرده و قرائت قرآن مسلط شود؛ زیرا این فضاها محیط مناسب و تأثیرگذاری برای تلاوت قرآن هستند.
همانطور که تاریخ نشان میدهد اساتید مصری که قاریان مشهوری هستند نیز در گذشته و حال در کنار قبور مطهر اهلبیت قرائتهای خودشان را اجرا میکردند. همین موضوع موجب شده که آثار آنها ماندگار شود. بنابراین انتخاب مکان به لحاظ کیفی و کمی نقش مهمی در تلاوت مجلسی قرآن دارد.
مدت تلاوت
موضوع دیگری که در زمینه تلاوت قرآن باید بدانید این است که آموزش قرآن برای افراد مبتدی به دلیل طولانی بودن قرائت کمی دشوار به نظر میرسد؛ زیرا تلاوت قرآن در کشور مصر که مهد این موضوع است معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه طول نمیکشد. مگر تلاوتهای فجر و نمونههای مشابه. در نتیجه قاریانی که مشغول به تلاوتهای طولانی هستند، حرفهای و ممتازتر خواهند بود.
به عنوان مثال، استاد شیخ مصطفی اسماعیل گاهی تلاوتهایشان حتی بیشتر از یک ساعت نیز زمان میبرد. پس قاریانی که فقط ۱۰ دقیقه تلاوت را میتوانند انجام دهند و الحان و روشهایشان در همان زمان به پایان میرسد نمیتوانند در زمینه آموزش تعطیل قرآن خودشان را جز افراد حرفهای بداند. این افراد فاصله زیادی به تلاوت مجلسی قرآن دارند و باید تمرین بیشتری جهت افزایش مدت تلاوت قرآن داشته باشند.
پوشش قاری
پوشش قاری نیز نقش مهمی در آموزش تلاوت مجلسی قرآن دارد. لباس نشان دهنده شخصیت فرد است و نوع نگرش او را از نظر روانشناسی بیان میکند. به همین دلیل است که افراد مشغول در مشاغل و حرفههای مختلف لباسهای مخصوص خودشان را دارند و با همان لباسها در محل کارشان مشغول به فعالیت میشوند. حتی ائمه نسبت به لباس اشاره داشتند و امام صادق (ع) روی این موضوع تاکید کرده که شایسته است مؤمن لباس خانه و مسجد و مهمانیاش فرق کند.
به همین دلیل است که در آموزش خواندن قرآن با تجوید و غیره حتماً لازم است که لباس مناسب به تن کنید. همانطور که قاریان مصری در محافل رسمی لباس مخصوص کلاه خاصی را که در ابهت قاری و شأنیت او تأثیرگذار است استفاده میکند.
با یادگیری قرائت قرآن و پوشیدن لباس مناسب اجرای تلاوتهای مجلسی میتوانید خودتان را نسبت افراد دیگر متمایز کنید. به طور معمول برای یادگیری قرائت قرآن و تلاوت آن پیشنهاد میشود که از لباسهایی که مناسب مکانهای معنوی و مذهبی است استفاده کنید و به دنبال لباسهای فاخر نباشید زیرا سادگی و در عین حال مناسب بودن لباس است که در اعتبار فرد تأثیر میگذارد.
ارتباط با مخاطبان
قاری باید بتواند با مخاطبش ارتباط مستقیم بگیرد، تا قرآن را آنگونه که شایسته است تلاوت کند. همچنین باز بودن یا بسته بودن قرآن نیست در آموزش خواندن قرآن کریم به صورت مناسب موثر خواهد بود. حتماً باید قرآن باز باشد تا تلاوت مجلسی قرآن در محل مورد نظر به رسمیت شناخته شود.
مناسب خوانی آیات و رعایت جایگاه اصوات و الحان
قاری قرآن باید به نام مناسبت و مخاطبین حاضر در محفل قرآنی توجه داشته باشد و آموزش تلاوت قرآن را با توجه به اینکه تلاوتش در روح و جان مخاطبینش تزریق شود و برای آنها خاطره برانگیز باشد انجام دهد؛ یعنی تلاوتی که در مساجد و حسینیهها انجام میشود با هم متفاوتاند. استاد عبدالباسط، محمد صدیق منشاوی و غیر افرادی هستند که میتوانید این موضوع را در قرائت آنها به خوبی مشاهده کنید. جایگاه اصوات تکنیکها و روشها و نحوه اجرای قرآن که جذابیت لحن صوت آن گیرا باشد نیز از دیگر موارد مهم درباره تلاوت قرآن محسوب میشود.
حرکت قارئانه نیز بسیار در اجرای قرائت قرآن مهم است. قاری باید به تفاوت روضه و نوحه و قرائت قرآن آشنا باشد و در صورتی که میخواهد میکروفون را در دستش بگیرد، به نحوه اجرای قرآن و حتی مداحیهایی که در پس و قبل از آن وجود دارد شناخت داشته باشد. بهتر است قاری دستهایش را در کنار دو گوشش برای بهتر شنیدن صدا و تسلط بهتر قرار دهد.
همچنین استفاده از استفاده صحیح از میکروفون و داشتن حرکات خاشعانه در چهره صورت قاری میتواند روی مخاطبان تأثیر قابل توجهی داشته باشد. به همین دلیل است که توصیه میشود که قاریان سیستم صوتی مناسبی برای اجرا داشته باشند، یا از سیستم صوتی مسجد یا حسینیه برای اجرای بهتر آیات قرآن استفاده کند.
سخن پایانی
تلاوت قرآن روشهای متنوعی دارد و هر فردی که قصد دارد این کار را به صورت حرفهای انجام دهد باید انواع تلاوت را بشناسد و نکاتی که درباره تلاوت قرآن به بهترین نحو وجود دارد را بداند. سپس تجهیزات صوتی مناسب مانند پایه میکروفون، میکروفون، سیستم صوتی و غیره را تهیه کرده و تمرین تلاوت قرآن را متخصص این حوزه شروع کند.
تجهیزات صوتی مخصوص تلاوت قرآن
حتماً این موضوع را به خاطر داشته باشید که تلاوت قرآن تنها در روزهای اول میتواند به صورت تقلیدی از سبکهای اساطیر برجسته باشد و در نهایت باید هر فردی سبک خودش را برای این موضوع پیدا کند. در صورتی که نیاز به تجهیزات صوتی مخصوص تلاوت قرآن دارید یا اینکه میخواهید تجهیزات صوتیتان را نصب و راهاندازی تعمیر کنید میتوانید با تیم متخصص ما جهت این موضوع در ارتباط باشید.
سؤالات متداول+ جواب
1) بهترین سبک آموزش تلاوت مجلسی قرآن کدام است؟
بهترین سبک تلاوت قرآن، سبک تلاوت مجلسی است که به عنوان طولانیترین سبک تلاوت نیز شناخته میشود.
2) چطور تلاوت مجلسی قرآن را یاد بگیریم؟
برای یادگیری تلاوت قرآن باید حتماً تحت نظر اساتید متخصص این حوزه اصول را یاد بگیرید و سپس با تمرین کردن به این تلاوت مسلط شوید.