مسجد شیخ لطفالله یکی از آثار برجسته تاریخی اصفهان است که در دوران صفویه و به دستور شاه عباس اول ساخته شده است. این بنا که در بازه زمانی ۱۰۱۱ تا ۱۰۲۸ هجری قمری (۱۶۰۲ تا ۱۶۱۹ میلادی) احداث گردید، بهمنظور تجلیل از شخصیت علمی شیخ لطفالله میسی عاملی (متوفای ۱۰۳۵ هجری قمری) بنا شد. مسجد در ضلع شرقی میدان نقشجهان و روبهروی عمارت عالیقاپو واقع شده و در مجاورت مسجد امام قرار دارد. امروزه، این مسجد بهعنوان یکی از مقاصد اصلی گردشگری در اصفهان شناخته میشود.
این مسجد بهعنوان یکی از آثار معماری منحصر بهفرد دوره صفویه، در ابتدا با نامهای مختلفی چون مسجد صدر، مسجد مجتهد بزرگ و مسجد سلطنتی شناخته میشد. کار ساخت آن تحت نظر محمدرضا، فرزند استاد حسین بنا اصفهانی، معمار مشهور دوران صفویه، انجام شد و کتیبهای در محراب آن به این نکته اشاره دارد. طبق اسناد تاریخی، ساخت این مسجد در سالهای ۱۰۱۱ یا ۱۰۱۳ هجری قمری آغاز شده و در سال ۱۰۲۸ هجری قمری با تزیینات کامل به پایان رسید. پس از اتمام ساخت، امام جماعت اولیه مسجد، ملا عبدالله شوشتری بود که سپس به شیخ لطفالله میسی واگذار گردید.
مسجد شیخ لطفالله بهدلیل نبود صحن و مناره، ساختار خاصی دارد. تنها یک شبستان در این مسجد وجود دارد که با کاشیهای معرق یا هفترنگ زینت شده است. نور داخل شبستان نیز از طریق روزنهها و پنجرههایی که بر روی گنبد و دیوارها تعبیه شدهاند، تأمین میشود. در داخل مسجد، کتیبههایی با آیات قرآنی، احادیث و اشعار شیخ بهایی وجود دارد که بیشتر آنها با خط خوشنویس علیرضا عباسی در دوره صفوی نگاشته شده است. این کتیبهها شامل آیات مختلفی از قرآن کریم و شرح آداب ورود به مسجد بهصورت نقل قول از پیامبر اسلام است.
مسجد شیخ لطفالله در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و از آن زمان بهعنوان یکی از نمادهای معماری اسلامی و فرهنگی ایران، مورد توجه محققان و گردشگران قرار دارد.